Psalmen

Terwijl de meeste mensen in de wereld ‘druk’ en ‘gehaast’ zijn, zijn de kloosters een oase van rust en stabiliteit. In kloosters, overal ter wereld, worden al eeuwenlang iedere dag opnieuw tijdens het getijdengebed, psalmen gezongen. Het Getijdengebed is het dagelijkse gebed dat al vanaf de vroeg christelijke kerken voorgeschreven wordt voor monniken, monialen (zusters) en leken. Het getijdengebed bestaat hoofdzakelijk uit de 150 Psalmen toegeschreven aan Koning David met daarnaast hymnen, kantieken en lezingen. In Koningsoord wordt in een periode van twee weken alle psalmen gezongen. In de psalmen komen alle menselijke gevoelens naar voren. Iedere psalm eindigt met de doxologie:

Eer zij de heerlijkheid Gods,

Vader, Zoon en Heilige Geest.

Zo was het in den beginne, zo zij het thans en voor immer;

Tot in de eeuwen der eeuwen. Amen.

Gebruik

Het gebruik wil dat de kloosterlingen in het koor opstaan en buigen terwijl ze ‘Eer zij de heerlijkheid Gods, Vader, Zoon en Heilige Geest’ zingen. Bij het: ‘Zo was het….’, komen zij dan weer overeind.

Vaak krijgen de gasten die voor het eerst psalmen horen hierbij enkele gedachten:

De beelden die gebruikt worden in de Psalmen staan veel te ver van mij af;

Bidden of zingen van psalmen is meer voor beroepsgelovigen zoals de kloosterlingen;

Sommige teksten zijn wel wat wraakzuchtig;

De muziek is saai en eentonig….

Het woord ‘psalm’ is afgeleid van het Griekse woord ‘psalmos’, wat weer is afgeleid van het Hebreeuwse woord ‘mizmoor’ dat ‘lied’ betekent

Ontstaansgeschiedenis

De psalmen zijn voortgekomen uit de ballingschap. Dit is ook duidelijk te merken in de tekstkeuze. Bijvoorbeeld in psalm 137 waarin men zeer angstig is en God vraagt om wraak te nemen. Zulke teksten kunnen, als je ze voor het eerst hoort of leest, als grensoverschrijdend ervaren worden. Volgens Johannes De Groot, hoogleraar UU (1886-1942), behoeven de teksten echter geen verdediging. In “Psalmen, verstaat wat gij leest” (herdruk 1960) schrijft hij: ‘ En iedereen die de bijbel leest vanuit een goed hart zal dan zich ook bijvoorbeeld laten leiden wat onder andere staat in Leviticus 19:17 – 18: ‘Wees niet haatdragend tegen uw broeder. Wijs elkaar terecht: dan maakt u zich niet schuldig aan de zonde van een ander. Neem geen wraak op een volksgenoot en koester geen wrok tegen hem. U zult uw naaste* liefhebben als uzelf. Ik ben de heer’. En Spreuken 24:17 gaat nog een stapje verder: ‘Verheug je niet als je vijand valt, en laat je hart niet juichen als hij struikelt’.

Dit geeft weer dat de psalmen vanuit verschillende optieken gelezen kunnen worden. De teksten kunnen daardoor beter begrepen worden en aansluiten bij een meer hedendaagse beleving.

Thema’s

De psalmen zijn in te delen in de thema’s, zoals hymnen, Koning, dank, angst, vergeving, vloek, verlangen, wijsheid en vertrouwen.

Inspiratie

De psalmen hebben in de loop der eeuwen invloed gehad op uiteenlopende mensen. Zij hebben, geïnspireerd door een psalm, een eigen psalm, lied of gebed geschreven, bijv. Augustinus, Franciscus van Assisi, Ramses Shaffy.

Uitspraken over de psalmen

Door de eeuwen heen hebben mensen uitspraken gedaan over hun beleving van de psalmen

Persoon Uitspraak
Aurelius Augustinus filosoof / kerkvader“Psalmen geven rust.” Na aanleiding van psalm 42: “Onrustig is het hart, totdat het rust vindt in God.”
Ambrosius van Milaan Kerkvader“Ik zal Gods lof zingen met mijn geest maar ook met mijn verstand.”
Maarten Luther   Begon als monnik en later reformator “Wie dan ook, wat zijn omstandigheden ook moge zijn, vindt in de psalmen woorden die passend zijn bij de omstandigheden en waarin hij zichzelf vindt, en zijn behoeften/noden worden zo vervult alsof ze speciaal voor hem waren geschreven.”
Johannes Calvijn.   Begon als bewonderaar van Erasmus en later reformator “De psalmen zijn een anatomie van alle onderdelen van de menselijke ziel.”
Dietrich Bonhoeffer theoloog, verzetsstrijder omgekomen in concentratiekamp Flossenbürg.(1945)“De psalm kan de verwoording van je gebed zijn en als dat niet zo is, dan is het wel een gebed van een van de anderen uit de gemeenschap.”
Isaac Bashevis Singer  Een Pools Jiddisch schrijver “Ik bid psalmen alleen als ik in moeilijkheden zit. Maar aangezien ik altijd in moeilijkheden zit, bid ik altijd.”
Suzanne van der Schot (1973) Leefde  in een klooster in Parijs..“Ik kan dagen bezig zijn met een regel uit een psalm die we gezongen hebben (…). Zo’n zin stuitert dan rond in de lege ruimte in mijn hoofd en die leidt vaak weer tot andere gedachten.”

Uit: Jos van Remundt, Verhalen die ertoe doen (2011), H7.8